Oude Testament

Nieuwe Testament

Kerkelijk jaar

Onderwerpen

Categorie

Bron

Onapologetisch preken over Pasen

1a Taal en werkelijkheid in de preek

In een interview dat we hadden met collega Hendrik Mosterd benoemde hij de ervaring die hij had met een catechisant. In een preekcyclus over Jeremia, (in een gedeelte handelende over kinderoffers), had hij gesproken over een recente film (namelijk Loveless/Liefdeloos van Andrey Zvyagintsev). Toen het over kinderoffers ging, dacht hij aan die film: een echtpaar wil scheiden maar dat lukt niet, want ze hebben een kind, Aljosja, waarvoor ze allebei geen verantwoordelijkheid willen nemen. In de film vervloekt de moeder de dag dat ze besloten had geen abortus te plegen op dat wat Aljosja zou worden. Het kind hoort hun geruzie, loopt weg van huis en wordt nooit meer levend teruggevonden. ‘Ik heb een catechisant’, zo vertelde Hendrik in dat interview, ‘en die weet ik maar moeilijk te bereiken, zo’n jongen waarvan je denkt dat alles langs hem heen gaat, maar toen ik het op catechisatie over die film had, keek hij me plotseling aan en zei: “Daar had u het over in de preek”’.

Dat zijn volgens mij iconische momenten, ‘kennisbronnen’ voor de prediking. In dat interview spraken we over de spanning tussen taal en realiteit, tussen de vaak geserreerde liturgische taal/preektaal en de concrete leefwereld, een kernspanning in prediking. Opmerkelijk: als zo’n bittere ervaring uit de cinema wordt benoemd, (waarvan je even denkt: ‘is dat niet te heftig’), blijken opeens onverwachte en schijnbaar onbereikbare mensen mee te luisteren. In mijn eigen predikantservaring zijn dit momenten waar je zorgvuldig mee om moet gaan, die je kunt ‘uitpakken’ als het ware, momenten waarop je merkt dat taal en werkelijkheid elkaar raken in zo’n schijnbaar onbereikbare jongen, een soort instant identification. Wat zit daar voor leefwereld achter, waarom was hij er toen even helemaal bij? Ik denk (en wij predikanten weten): de leefwereld van hoorders is vaak ruiger dan in onze preken aan de orde is.

Het gaat over de missionaire kracht van de Paaspreek. Niels de Jong, predikant en pionier, schreef: ‘Missionair preken betekent voor mij op zoek gaan naar die ene’. Iets weten van de beknelling, het isolement, de verveling, of de zonde van iemand, en in je preekvoorbereiding heb je door de tekst een impuls gehad en je dacht: ‘Nu ga ik helemaal voor jou in de preek’. Marquardt gebruikt de schitterende term dat wij in de Paaspreek ‘sprachlich ums Leben kämpfen’.1 Al je bronnen: Schrift, traditie, taal en ook je eigen geloof en je roeping, zet je in om op de één of andere manier in de werkelijkheid van die ene te komen. Vaak blijkt: dan kom je ook in de levens van een heleboel anderen. Wat houdt dat nu homiletisch gezien in met betrekking tot de Paaspreek? Hoe breng je het Paas-Evangelie in het leven van die ene?

1b De preek als initieel ‘aanraak-moment’

Vooraf twee observaties: Het is heel wat als door de Paaspreek hoorders in een moment ervaren: ‘dit gaat over mij’. Als even een verdriet, een hardheid, een verveeldheid, een vrolijkheid aangeraakt wordt, en in contact wordt gebracht met Jezus, de Gekruisigde die leeft. Coen Constandse schreef inIn de Waagschaaldat we niet te snel over het woord ‘ontmoeting’ moeten spreken in de omgang met God. Dat is een hele ingevulde term, het suggereert gesprek, over-en-weer, een uitgebreidheid in ruimte en tijd, het is een term die we ook te onzorgvuldig en vanzelfsprekend kunnen gebruiken. In veel Bijbelse verhalen, schreef hij, gaat het vooral over Gods spreken, Zijn roepen, klagen, dreigen, beloven, handelen.2Ik herken dat: Is het Woord van God niet vooral een moment dat onderbreekt, dat een gesloten perspectief doorprikt, dat het grote van het Evangelie even als in een flits een concreet leven raakt, soms als de zon die doorbreekt, soms als een stomp in je ...

Log in of registreer gratis om verder te lezen.

Om verder te gaan heb je een account nodig.
Met een account heb je direct een maand gratis toegang, zonder verplichtingen.

Ik wil een account aanmaken

Met een account heb je direct een maand gratis toegang tot honderden preekschetsen, artikelen en nog veel meer.

Account aanmaken

Ik heb al een account

Heb je al een abonnement?
Log dan hieronder in.

Inloggen