Oude Testament

Nieuwe Testament

Kerkelijk jaar

Onderwerpen

Categorie

Bron

Preken vanuit de Gewone Catechismus

De bijna verdwenen leerdienst

De tweede dienst op zondag heeft lange tijd gefunctioneerd als leerdienst. Centraal in deze dienst stond de Heidelbergse Catechismus, in meer dan één opzicht het leerboek van de kerk. Aan het begin van de 21e eeuw is de samenhang van drie vertrouwde zekerheden van tweede dienst, leerdienst en Heidelbergse Catechismus, echter niet meer zo vanzelfsprekend in de meeste protestantse kerken.

Ten eerste is in veel kerken de tweede dienst afgeschaft of is aan erosie onderhevig.1 Ook al functioneert de tweede dienst op sommige plaatsen nog wel, het blijft een dienst die altijd is geproblematiseerd vanwege een lagere opkomst. Dat veel predikanten - net als kerkgangers - de ochtenddienst als ‘hoofddienst’ ervaren, zorgt er ook voor dat predikanten ’s avonds minder in de eigen gemeente voorgaan waardoor een doorgaande lijn in de prediking moeilijker is om vol te houden.

Met de tweede dienst en de eigen invulling daarvan (de prediking van de Heidelbergse Catechismus), is ook een bepaald type kerkdienst verdwenen: de leerdienst. 2 De ‘themadienst’ is in de plaats van de leerdienst gekomen. Niet alleen omdat ‘leer’ (dogma) het wellicht wat minder goed doet, maar vooral ook omdat de themadienst zich leent voor het agenderen van actuele en contextuele onderwerpen die in de preek vanuit de bijbel worden belicht. 3

Preken en ‘leren’

In veel kerken wordt gezocht naar manieren om met deze veranderingen om te gaan. Vaak ook vanuit de gedachte dat de ‘leerdienst’ een waardevol eigen karakter heeft. Het is een type dienst waarin de christelijke gemeente op een doordachte en doelgerichte manier zichzelf het geloof van de kerk eigen maakt; ‘leren’ en ‘onderwijs’ kunnen met Richard Foster gezien worden als een geestelijke discipline. 4 Losse thema’s kunnen een doorgaande, samenhangende introductie in de christelijke ‘leer’ niet vervangen.

Naast ‘verkondiging’ is ‘onderwijs’ vanouds een van de grondvormen van de christelijke prediking, afgeleid vanuit het Griekse ‘didaché’. Grady Davis vat dit als volgt samen: “de prediker onderwijst de Christelijke traditie, ‘wat je van mij hebt ontvangen’ en ‘wat ik heb ontvangen’ (Paulus), ‘het woord van God’, ‘de weg van God’, ‘de weg van Christus’, ‘de dingen van de Heer’, ‘de dingen die Jezus aangaan’, ‘de waarheid die in Christus Jezus is’.” 5 Davis neemt de brieven van Paulus als een voorbeeld van deze vorm van prediking. In de eerste helft van de brieven legt Paulus nog een keer de inhoud van het christelijk geloof uit. Ook voor de gemeente die tot geloof is gekomen en gedoopt is, is de uitleg van het geloof kennelijk van blijvende betekenis. De morele en pastorale aspecten uit de tweede helft van de nieuwtestamentische brieven zijn onderdeel van het

...

Log in of registreer gratis om verder te lezen.

Om verder te gaan heb je een account nodig.
Met een account heb je direct een maand gratis toegang, zonder verplichtingen.

Ik wil een account aanmaken

Met een account heb je direct een maand gratis toegang tot honderden preekschetsen, artikelen en nog veel meer.

Account aanmaken

Ik heb al een account

Heb je al een abonnement?
Log dan hieronder in.

Inloggen