Oude Testament

Nieuwe Testament

Kerkelijk jaar

Onderwerpen

Categorie

Bron

Hoe het heil in de preek wordt bemiddeld

Dit is hoofdstuk 7 uit ‘Marginaal en missionair’ van dr. W. Dekker.
Het complete boek is als e-book verkrijgbaar.

De preek is van vitaal belang voor de heilsbemiddeling. Daarom dient ze in het protestantisme weer de oorspronkelijke centrale plaats te krijgen, constateerden we in het vorige hoofdstuk. De preek is niet maar een toespraak van één of andere bijbelgeleerde. Het is God zelf, die het Woord neemt, door de mond van de prediker.

Spreken met verwachting

Om tot een herwaardering van de preek te komen moeten we ons grondig bezinnen op onze hermeneutiek. Lezen en interpreteren we de Bijbel als een verzameling teksten die tot historie zijn verklaard, en vervolgens moeten worden toegepast? Of beschouwen we de Bijbel als neerslag van het levende Woord van God, dat steeds opnieuw levend kan worden door de bemiddeling van de verkondiging? Wanneer dat laatste zo is, dan heeft de predikant een belangrijke bemiddelende functie en moet hij zoeken naar een dialogisch model, waarin de woorden van God en de leefwereld van vandaag voortdurend met elkaar in gesprek zijn. Bemiddeling is niet dat er iets op de kerkgangers neerdaalt, zonder dat ze zich daar bewust van zijn, bemiddeling vraagt juist dat ze er met hun hele bestaan in betrokken worden. Dat gebeurt doordat dat bestaan in al zijn facetten in de ontmoeting met God ter sprake wordt gebracht. Dat is een hoge inzet, maar met minder kunnen we niet toe.

De herwaardering van de preek vergt om te beginnen dat de voorganger op de kansel staat in de overtuiging door God zelf geroepen te zijn in de heilsbemiddeling. Na het gebed om de opening van het Woord en de leiding van de Heilige Geest mag hij verwachten dat zijn woord tot Woord van God wordt, dat mensen reëel door Hem worden aangesproken. Deze bemiddeling geschiedt niet automatisch.

De voorganger kan dat geheim niet zelf tot stand brengen, evenmin als de priester ex opere operato het sacrament kan bewerken zodat wijn en brood het lichaam van Christus worden voor degene die dit tot zich neemt. Het is een mysterie, dat geen mens in eigen hand heeft. Echter méér nog dan de priester bij de bediening van het sacrament, kan een predikant onbedoeld hindernissen opwerpen, die de bemiddeling blokkeren of belemmeren. Zelfs als de preek goed functioneert, zodat hoorders zich aangesproken weten en de relevantie van het evangelie voor hun leven inzien, spreekt God daardoor niet automatisch en komen mensen niet automatisch tot geloof. Dat blijft het geheim van de Heilige Geest, die het geloof in de harten werkt. Niemand heeft dat geheim in eigen beheer.

Het begint dus bij een ontvankelijke basishouding, de verwachting dat God door zijn dienaar wil spreken. Wanneer die er is, blijkt dat uit alles wat hij of zij in de dienst zegt, van de eerste tot de laatste zin. Zeker blijkt het in het gebed om de opening van het Woord en de verlichting door de Geest. Dat gebed moet een eenvoudig en diep afhankelijk smeekgebed zijn zonder teveel omhaal van woorden. Ik betrap mezelf er nogal eens op, dat ik dit gebed misbruik als een soort voorschot op de preek. Dan ben ik te vol van mezelf en van wat ik wil zeggen in plaats van te beseffen dat de woorden mij gegeven moeten worden. Het gaat hier om de vraag naar het meest essentiële: spreek Gij zelf in mij het rechte Woord en stel ons in de ware luisterhouding. Spreek Heer, wij uw knechten horen. In het besef dat alles wel in gereedheid is gebracht, ontbreekt ons één ding: dat U zelf komt en ons opzoekt en door de woorden heen tot ons spreekt.

Horen met verwachting

Het is van groot belang dat de gemeente op haar beurt ook in die verwachting leeft. Bij veel gemeenteleden is dit besef afwezig of te veel weggezakt. De kerkdienst staat niet meer onder de hoogspanning van de heilsbemiddeling, maar is vermenselijkt en verburgerlijkt: we hebben een fijne dienst met elkaar, de kinderen doen ook nog wat en na afloop drinken we koffie. Daar is niets mis mee, maar wanneer het sociale aspect van de dienst gaat overheersen, wordt de heilsbemiddeling belemmerd.

Het kan ook zijn dat de persoon van de voorganger te veel centraal staat. Hoeveel ruimte is er voor de Geest om iets onverwachts tegen ons te zeggen, wanneer wij uitsluitend naar de voorganger van onze keuze gaan, zoals in de brede protestantse kerk nog heel veel gebeurt? Er is weleens voor gepleit om niet meer in het kerkblad af te drukken wie de voorganger is. Dat voorstel heeft het bijna nergens gehaald. Wanneer het zou gebeuren, zou het protest niet van de lucht zijn. Merkwaardig is dat. Het geeft aan hoe wij als protestanten ter kerke gaan. Zijn we echt gericht op het eigenlijke, de bemiddeling van Gods Woord en daarmee het geheim van Gods aanwezigheid in ons midden?

Wanneer in de gemeente niet de verwachting leeft dat op de golflengte van de hemel wordt uitgezonden, maar dat het gebeuren van de verkondiging een meer ...

Log in of registreer gratis om verder te lezen.

Om verder te gaan heb je een account nodig.
Met een account heb je direct een maand gratis toegang, zonder verplichtingen.

Ik wil een account aanmaken

Met een account heb je direct een maand gratis toegang tot honderden preekschetsen, artikelen en nog veel meer.

Account aanmaken

Ik heb al een account

Heb je al een abonnement?
Log dan hieronder in.

Inloggen